مدخلى بلند كه اتاقهايى بدان مشرف بود با محور طولى كه تا زاويه‌هاى راست مدخل ورودى ادامه مىيافت به صحن بزرگى متصل مىشد . در مقابل مدخل ورودى ، ايوان وسيعى وجود داشت كه برجهايى با پايه‌هاى چندضلعى مشرف بدان بود . طبق نوشته بابر ، دو ايوان كوچك هم مشرف به آن بود « 1 » . به احتمال در ميانهء هريك از جوانب سه‌گانه صحن ايوان ديگرى وجود داشته است ؛ طاقگان دوطبقه‌اى نيز بدان متصل مىشد . در پشت ايوان اصلى تالار بارعام بزرگى - احتمالا به شكل مربع - وجود داشت كه با گنبدى پوشيده شده بود . در پيرامون اين تالار بارعام ، اتاقكهايى با ارتفاع شش طبقه وجود داشت . آنچه امروزه از كاخ آق‌سراى باقى مانده ، بخشى از ايوان بزرگ مدخل ورودى است . برجهايى با پايه‌هاى چند ضلعى مشرف بر ايوان است . داخل ايوان 22 متر پهنا و 6 / 12 متر عمق دارد ؛ ديوارهاى جانبى تا آنجا كه قوس ايوان ترك برداشته و ارتفاع آن حدود 40 متر محاسبه شده ، باقى مانده است . از نقطه مركزى قوس تا رأس جداره حدود يك سوم ارتفاع قوس است . برجهاى مشرف بدان يك سوم ارتفاع قوس بالاى رأس جداره طرحريزى شده است . همين ابعاد حاكى از اندازه و مقياس خود كاخ است . تزيين برجهاى جانبى با آجرهاى لعابى به رنگ آبى و سفيد اجرا شده است : نقوش هندسى بر روى لبه قاشقيهاى چندضلعى و حروف كوفى در نقشهاى مورب بر روى سطح استوانه‌اى كار شده است . بين نوارهاى كتيبه‌دار پاكارهاى قوس ، قاببنديهايى از آرايه‌هاى هندسى وجود دارد . ديوارهاى داخلى ايوان با كاشيهاى منقوش شش‌ضلعى تزيين يافته است ؛ حال آنكه طاقبندى با خاتمبندى آجر لعابى شبيه برجها مزين شده است . يكى از نوارهاى كتيبه‌دار دربردارنده تاريخ 798 / 6 - 1395 است . در ميانهء ديوار عقبى داخل ايوان ، دريچه‌اى به يك اتاق كوچكتر باز مىشده كه دو ستون توكار مشرف بدان بوده و به احتمال قوس را محافظت مىكرده است . ستونها مركب از چهار قالبگيرى مارپيچ است كه از پايه تزيين‌شده‌اى سربرآورده است . بدنه اين ستونها همچنين با كاشيهاى لعابى پوشيده شده است . ديوارهاى داخل اتاق با موزاييكهاى سفالى تزيين يافته كه از نظر اهميت و تكامل اين فن از موزاييكهاى سفالى آرامگاههاى شاه زنده پيشى گرفته است . مدخل ورودى خراب‌شدهء كاخ آق‌سراى در شهر سبز نشانهء تلويحى از سبك جديد است كه محرك و مشوق نخستين آن مىبايد خود تيمور باشد . ترديدى نيست كه بزرگترين بناى او مسجد جامعى بود كه در سال 801 / 1399 در سمرقند شروع كرد « 2 » . اين مسجد ، مسجد جامع سمرقند بود و

--> ( 1 ) - به وريج ، با برنامه به انگليسى ، ص 61 . ( 2 ) - اى . اى . راتيا ، Mechet Bibi - Khanum ( مسكو ، 1950 م . ) .